Thuật Ngữ Kinh Tế

Tín dụng thương mại là loại tín dụng rất phổ biến trong tín dụng quốc tế, là loại tín dụng giữa các nhà doanh nghiệp cấp cho nhau vay, không có sự tham gia của ngân hàng hoặc cũng có thể hiểu là loại tín dụng được cấp bằng hàng hóa dịch vụ chứ không phải bằng tiền. Có ba loại tín dụng thương mại: 1. Tín dụng thương mại cấp cho nhà nhập khẩu (gọi là tín dụng xuất khẩu) là loại tín dụng do người xuất khẩu cấp cho người nhập khẩu để đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa. Tím dụng xuất khẩu được cấp dưới hình thức chấp nhận hối phiếu và mở tài khoản Cấp tín dụng bằng chấp nhận hối phiếu tức là thương nhân nhập khẩu ký chấp nhận trả tiền vào hối phiếu do người xuất khẩu ký phát để nhận bộ chứng từ hàng hóa thông qua ngân hàng hoặc người xuất khẩu gửi trực tiếp cho họ. Thời hạn của loại tín dụng này phụ thuộc vào sự thỏa thuận của hai bên bán và mua. Tuy nhiên để phòng tránh rủi ro luật các nước thường can thiệp bằng cách định ra thời hạn cho loại tín dụng này. Ví dụ, luật nước Anh, Pháp quy định thời hạn từ 30 đến 90 ngày, luật Mỹ là 180 ngày, luật Nhật Bản quy định từ 180 đến 360 ngày. Cấp tín dụng bằng cách mở tài khoản tức là thương nhân xuất khẩu và thương nhân nhập khẩu ký với nhau hợp đồng mua bán hàng hóa, trong đó qui định quyền của bên bán được mở một tài khoản để ghi nợ bên mua sau mỗi chuyến giao hàng mà bên bán đã thực hiện. Sau từng thời gian nhất định, người mua sẽ phải thanh toán số nợ đó bằng chuyển tiền, chuyển Séc hoặc bằng Kỳ phiếu trả tiền ngay. 2. Tín dụng thương mại cấp cho người xuất khẩu (gọi là tín dụng nhập khẩu) là loại tín dụng do người nhập khẩu cấp cho người xuất khẩu để nhập hàng thuận lợi. Hình thức tồn tại của loại tín dụng nay là tiền ứng trước để nhập hàng. Việc ứng tiền trước có tính chất khác nhau tùy theo từng trường hợp cụ thể. Nếu người xuất khẩu thiếu vốn do phải thực hiện các hợp đồng xuất khẩu có kim ngạch lớn thì tiền ứng trước mang tính chất tín dụng; còn ngược lại, nếu người xuất khẩu không tin vào khả năng thực hiện hợp đồng của người nhập khẩu mà bắt phải đặt cọc cho việc giao hàng, tiền ứng trước mang tính chất là vật đảm bảo thực hiện hợp đồng. Khoản tiền ứng trước được hoàn trả bằng cách khấu trừ dần vào số tiền hàng theo tỷ lệ cố định hoặc theo tỷ lệ tăng dần hoặc chỉ một lần vào chuyến hàng giao cuối cùng. 3. Tín dụng nhà môi giới cấp cho người xuất khẩu và nhập khẩu: các ngân hàng thương nghiệp cỡ lớn thường không cấp tín dụng trực tiếp cho các nhà xuất nhập khẩu mà thông qua nhà môi giới, loại hình này sử dụng rộng rãi ở các nước Anh, Đức, Bỉ và Hà Lan. Người môi giới là các công ty lớn, có vốn vay được từ các ngân hàng, hình thức cấp tín dụng rất đa dạng. Ví dụ cấp cho nhà xuất khẩu gồm cho vay không phải cầm cố hàng hóa, cho vay cầm cố chứng từ hàng hóa, cho vay chiết khấu hối phiếu...Mọi tín dụng của người môi giới đều là tín dụng ngắn hạn.

Tín Dụng Thương Mại (Trade Credit) là một thuật ngữ trong tài chính. Nó mô tả khái niệm, cơ chế hoặc quy trình cụ thể, được sử dụng trong phân tích, định giá, giao dịch và quản trị rủi ro. Ví dụ: Tín Dụng Thương Mại (Trade Credit) có thể dùng trong phân tích báo cáo tài chính hoặc định giá doanh nghiệp, tùy ngữ cảnh. Ứng dụng: hỗ trợ lập báo cáo, phân tích, thẩm định và ra quyết định tài chính. Khi áp dụng, cần lưu ý đến bối cảnh pháp lý và thị trường để hiểu đúng.

Quĩ đầu tư chỉ số là dạng quĩ đầu tư xây dựng danh mục đầu tư của mình mô phỏng theo một chỉ số chứng khoán nhất định như Dow Jone, S&P 500, FTSE 100. Quĩ đầu tư chỉ số bắt đầu dần trở nên phổ biến vào thập niên 1990, khi mà một số công ty tài chính bắt đầu đưa ra những sản phẩm đầu tư này ra thị trường. Dạng đầu tư này trước đó đã được rất nhiều nhà quản lý tài chính cũng như những nhà đầu tư nhỏ lẻ sử dụng. Thành công của quĩ đầu tư chỉ số dựa trên ý tưởng rằng họ có thể khắc phục được những hạn chế của các quĩ đầu tư tích cực truyền thống. Các nhà quản lý quĩ truyền thống, mua cổ phiếu của các công ty mà họ hy vọng rằng sẽ hoạt động trội hơn hẳn so với chỉ số chứng khoán liên quan đến nó. Nói cách khác, họ hướng đến mục tiêu thu được tỉ suất lợi nhuận cao hơn phần đông thị trường. Tuy nhiên, khi thực hiện chiến lược này, rất nhiều nhà quản lý quĩ đã chọn sai cổ phiếu và quĩ của họ hoạt động thậm chí còn kém bình quân thị trường. Các quỹ đầu tư chỉ số thì ngược lại. Họ chỉ cố gắng bám sát biến động của bản thân chỉ số bằng cách mô phỏng danh mục đầu tư của mình theo các cổ phiếu mà chỉ số đó lấy làm căn cứ tính toán chứ không đặt mục tiêu có kết quả đầu tư tốt hơn bình quân thị trường. Điều này là bởi vì họ tin rằng, về lâu về dài không nhà quản lý quĩ tích cực nào lại đầu tư tốt hơn thị trường được, đó là chưa kể đến việc các chi phí giao dịch liên tục sẽ là một gánh nặng cho họ. Tuy nhiên, quĩ đầu tư chỉ số về cơ bản chỉ thích hợp với những nhà đầu tư ưa chuộng sự an toàn chứ bản thân nó khó có thể tạo ra lợi nhuận cao được. Hầu hết các quĩ chỉ số thường mua cổ phiếu của tất cả các công ty theo tỉ lệ mà chỉ số chứng khoán mục tiêu sử dụng để tính toán. Ví dụ: trên sàn X có 3 cổ phiếu A,B,C với số lượng cổ phiếu phát hành lần lượt là 5 triệu, 10 triệu, 5 triệu. Quĩ T, đầu tư theo "X index", có thể xây dựng danh mục đầu tư của mình theo tỉ lệ 1:2:1, ví dụ như 400.000 cp A, 800.000 cp B và 400.000 cp C. Một số quĩ khác lại sử dụng những công cụ tài chính rất phức tạp để lựa chọn mua cổ phiếu của các công ty ở nhiều ngành khác nhau với mục tiêu mô phỏng tốt nhất hoạt động của chỉ số chứng khoán. Đó là lý do khiến các quĩ, tuy cùng đầu tư theo chỉ số FTSE 100 của Anh, nhưng lại thu được kết quả hơi khác nhau một chút.

Tỷ lệ tổng nợ trên vốn chủ sở hữu là chỉ số phản ánh quy mô tài chính của công ty. Nó cho ta biết về tỉ lệ giữa 2 nguồn vốn cơ bản (nợ và vốn chủ sở hữu) mà doanh nghiệp sử dụng để chi trả cho hoạt động của mình. Hai nguồn vốn này có những đặc tính riêng biệt và mối quan hệ giữa chúng được sử dụng rộng rãi để đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp. Tỷ lệ tổng nợ trên vốn chủ sở hữu được tính bằng cách chia tổng nợ cho vốn chủ sở hữu:                                   DER = Tổng nợ / Vốn chủ sở hữu Trong đó nợ của doanh nghiệp bao gồm cả nợ ngắn hạn và nợ dài hạn . Vốn chủ sở hữu hay vốn cổ phần của cổ đông gồm cổ phần thông thường, cổ phần ưu đãi, các khoản lãi phải trả và nợ ròng. Tỷ lệ tổng nợ trên vốn chủ sở hữu cũng phụ thuộc nhiều vào ngành, lĩnh vực mà công ty hoạt động. Ví dụ, các ngành sản xuất cần sử dụng nhiều vốn thì Tỷ lệ tổng nợ trên vốn chủ sở hữu có xu hướng cao hơn, trong khi các công ty dịch vụ thì Tỷ lệ tổng nợ trên vốn chủ sở hữu thường thấp hơn. Tỷ lệ tổng nợ trên vốn chủ sở hữu giúp nhà đầu tư có một cái nhìn khái quát về sức mạnh tài chính, cấu trúc tài chính của doanh nghiệp và làm thế nào doanh nghiệp có thể chi trả cho các hoạt động. Thông thường, nếu hệ số này lớn hơn 1, có nghĩa là tài sản của doanh nghiệp được tài trợ chủ yếu bởi các khoản nợ, còn ngược lại thì tài sản của doanh nghiệp được tài trợ chủ yếu bởi nguồn vốn chủ sở hữu. Về nguyên tắc, hệ số này càng nhỏ, có nghĩa là nợ phải trả chiếm tỷ lệ nhỏ so với tổng tài sản hay tổng nguồn vốn thì doanh nghiệp ít gặp khó khăn hơn trong tài chính. Tỷ lệ này càng lớn thì khả năng gặp khó khăn trong việc trả nợ hoặc phá sản của doanh nghiệp càng lớn. Trên thực tế, nếu nợ phải trả chiếm quá nhiều so với nguồn vốn chủ sở hữu có nghĩa là doanh nghiệp đi vay mượn nhiều hơn số vốn hiện có, nên doanh nghiệp có thể gặp rủi ro trong việc trả nợ, đặc biệt là doanh nghiệp càng gặp nhiều khó khăn hơn khi lãi suất ngân hàng ngày một tăng cao. Các chủ nợ hay ngân hàng cũng thường xem xét, đánh giá kỹ tỷ lệ nợ (và một số chỉ số tài chính khác) để quyết định có cho doanh nghiệp vay hay không. Tuy nhiên, việc sử dụng nợ cũng có một ưu điểm, đó là chi phí lãi vay sẽ được trừ vào thuế thu nhập doanh nghiệp. Do đó, doanh nghiệp phải cân nhắc giữa rủi ro về tài chính và ưu điểm của vay nợ để đảm bảo một tỷ lệ hợp lý nhất. Một điểm cần lưu ý là khi xem báo cáo tài chính của các doanh nghiệp Việt Nam, bạn có thể thấy một số doanh nghiệp có tỷ lệ tổng nợ trên vốn chủ sở hữu rất cao, có khi lên đến cả chục lần, nhất là các doanh nghiệp nhà nước có tham gia kinh doanh bất động sản. Trong thuyết minh báo cáo tài chính thông tin này được lý giải là công ty đã triển khai nhiều dự án bất động sản có hiệu quả kinh tế cao. Do phần vốn nhà nước hạn chế, doanh nghiệp đã huy động thêm nguồn vốn kinh doanh từ các tổ chức, cá nhân có nhu cầu nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu căn hộ chung cư để thực hiện các dự án này. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành về chế độ và nội dung báo cáo quyết toán tài chính của doanh nghiệp thì các khoản thu từ việc huy động nguồn vốn kinh doanh như trên khi chưa đủ điều kiện ghi nhận doanh thu và kết quả sản xuất - kinh doanh thì không tính vào phần vốn chủ sở hữu, mà phải tính vào khoản nợ phải trả, mặc dù thực chất đây không phải là khoản nợ phải trả dẫn đến tỷ lệ tổng nợ trên vốn chủ sở hữu rất cao. Từ lưu ý trên bạn cần rất thận trọng trong việc nghiên cứu, theo dõi các chỉ số tài chính cũng như phương pháp hạch toán, kế toán và các thông tin liên quan để có thể kết luận chính xác tình hình tài chính của doanh nghiệp.

Cung cấp tài chính dự án là việc cung cấp tài chính cho các dự án công nghiệp và cơ sở hạ tầng dài hạn dựa trên một cấu trúc tài chính phức tạp, ở đó việcvay nợ và phát hành vốn cổ phần được sử dụng để cung cấp tài chính cho dự án. Nợ được trả bằng cách sử dụng nguồn tiền tạo ra khi dự án hoạt động chứ không phải là tài sản chung hoặc việc đủ tiêu chuẩn tín dụng của những nhà tài trợ dự án. Đảm bảo cho nguồn tài chính được cung cấp thường là các tài sản của dự án, bao gồm cả các hợp đồng tạo ra doanh thu. Những nhà cho vay được phép nắm giữ lien đối với tất cả các tài sản này, và có khả năng nắm giữ quyền kiểm soát dự án nếu công ty tiến hành dự án gặp phải khó khăn trong việc thực hiện các quy định của hợp đồng cho vay. Việc cung cấp tài chính cho dự án thường được kết hợp bởi rất nhiều bên, cũng là để đa dạng các rủi ro gặp phải, đồng thời đảm bảo được lợi nhuận cho mỗi bên liên quan. Thông thường, cung cấp tài chính dự án bao gồm các nhà đầu tư vốn cổ phần, được gọi là nhà tài trợ, và các ngân hàng cho vay nợ hoạt động. Các khoản nợ thường là các khoản nợ Non-recourse - các khoản nợ này chỉ được bảo đảm bởi riêng dự án và trả từ nguồn tiền dự án tạo ra.