Thuật Ngữ Kinh Tế

Lãi Suất Tham Chiếu mà các ngân hàng dùng trong việc định giá khoản vay thương mại, có kỳ đáo hạn ngắn dành cho các khách hàng tốt nhất hay tín nhiệm nhất. Các khoản vay thương mại và công nghiệp (C&I) thường được định giá theo giá chuẩn hay giá cơ bản cộng với phí chênh lệch. Lãi suất cơ bản ngày nay kém quan trọng trong việc định giá khoản vay ngân hàng, cho người vay doanh nghiệp tiếp cận các thị trường vốn. Khởi đầu vào những năm 1970, các ngân hàng bắt đầu định giá khoản vay thương mại theo lãi suất dưới lãi suất cơ bản của ngân hàng, dành cho công ty tín nhiệm nhất. Tuy nhiên, nhiều ngân hàng vẫn định giá các khoản vay kinh doanh dưới 1 triệu và khoản vay cho người vay nhỏ với mức chênh lệch trên mức lãi suất cơ bản. Các hình thức thay thế cho lãi suất cơ bản của ngân hàng là chi phí các quỹ của chính bên cho vay và lãi suât theo chỉ số như lãi suất liên ngân hàng Luân Đôn (LIBOR). Mặc dù lãi suất cơ bản là lãi suất tốt nhất dành cho những người vay chất lượng hàng đầu, nhưng nhiều ngân hàng vẫn duy trì hệ thống định giá hai cấp, trong đó các công ty lớn và cả các công ty cỡ trung có thể vay theo lãi suất thấp hơn.     Do nhiều ảnh hưởng khác nhau, khi một lãi suất cơ bản tăng lên sẽ khiến giá cả chứng khoán trở nên bất lợi. Nhiều người cho rằng lãi suất cơ bản chỉ quan trọng đối với các doanh nghiệp lớn, nhưng thật ra, sự chuyển biến của lãi suất cơ bản còn có ảnh hưởng trực tiếp đối với từng nhà đầu tư. Trước tiên, lãi suất này là yếu tố quyết định mức lãi mà nhà đầu tư phải trả nếu giả định họ phải mua chứng khoán bằng tiền đi vay, theo hình thức tài khoản bảo chứng ký quỹ. Khi lãi suất cơ bản tăng, lãi suất áp dụng trên tiền huy động sẽ tăng theo, do vậy chi phí mua giữ chứng khoán hoặc duy trì một vị thế đầu tư trong thị trường chứng khoán sẽ cao, người đầu tư dễ gặp phải rủi ro. Ngược lại, một sự cắt giảm lãi suất cơ bản sẽ làm giảm chi phí mua giữ chứng khoán đối với các khoản tiền huy động, điều này lại khuyến khích người đầu tư mua nhiều chứng khoán hơn, làm lượng cầu tăng, và hẳn là giá chứng khoán cũng tăng. Lãi suất cơ bản được xem là một loại lãi suất tham chiếu quan trọng trên thị trường. Nhìn chung nó thay đổi chậm hơn hầu hết các lãi suất khác, do nó nằm trong tầm kiểm soát của các tổ chức cho vay. Nếu lãi suất liên bang có thể biến động lớn trong thời gian rất ngắn, thì lãi suất cơ bản được duy trì ở mức tương đối ổn định lâu hơn và nếu có biến động, cũng sẽ chỉ diễn biến theo những nấc nhỏ 0,25%. Cũng cần xác định rằng lãi suất cơ bản là loại lãi suất ngắn hạn, nó có thể so sánh với loại lãi suất của các trái phiếu chính phủ ngắn hạn T- bills. Dĩ nhiên, lãi suất cơ bản thường thấp hơn các lãi suất được trả cho trái phiếu công ty. Tuy nhiên, ta nên lưu ý thêm rằng, một sự gia tăng của loại lãi suất này sẽ luôn luôn còn là tin đáng buồn cho thị trường trái phiếu.

Các tài sản tài chính được tạo ra và trao đổi giữa người cung cấp và người sử dụng nguồn tài chính cho công việc của mình (tiêu dùng hay kinh doanh). Các giao dịch vẫn có thể xảy ra mà không cần tới sự tồn tại của thị trường tài chính có tổ chức. Tuy nhiên, khi các nền kinh tế phát triển, việc thiếu thị trường có tổ chức sẽ gây nhiều cản trở cho giao dịch. Hiện nay, ngay ở Việt Nam, hầu hết các giao dịch tài sản tài chính đã và đang được tiến hành trên một loại thị trường tài chính nào đó. Hình thức tổ chức có thể rất đa dạng, từ thị trường công chúng tới các sàn đấu giá. Sở dĩ thị trường tài chính quan trọng như vậy, vì chúng thực hiện hai chức năng cơ bản, đặc biệt quan trọng sau đây: 1. Thị trường cung cấp "tính thanh khoản" cho hàng hóa là tài sản tài chính, thông qua nơi giao dịch, phương tiện giao dịch, và phương pháp giao dịch. Nhờ thế các tài sản tài chính có thể được mua đi, bán lại an toàn. Tính thanh khoản được xem như "đặc tính cực kỳ đáng giá" của một tài sản tài chính. Nếu một tài sản tài chính mà không thanh khoản, và không thể mua đi bán lại, người sở hữu tài sản chỉ còn nước ngồi "ôm mối sầu riêng" chờ ngày tài sản sinh lãi, đáo hạn... Mà "ngày đó, ai biết bao giờ..." Việc mua bán được "cái sự ấy trong tương lai" quan trọng quá, và may quá, thị trường giúp người ta đánh giá giá trị, tạo cơ chế trao đổi, thực hiện quá trình qui đổi tiền mặt. Lựa chọn của thị trường khiến xã hội văn minh hơn. Người sở hữu bây giờ có thể nắm giữ tài sản chờ lãi, có thể bán ngay, có thể chờ chút ít rồi sẽ bán... Thật là phong phú. Chúng ta không làm được việc này với một số loại hàng hóa hiện vật như cà chua (chờ quá 1 tuần khi cà chua chín, chuyện sẽ rất rắc rối!) 2. Chức năng cực kỳ quan trọng thứ hai là giảm thiểu tối đa "ma sát." Ở đây chúng ta hiểu việc thị trường ra đời bôi trơn quá trình giao dịch để có thể diễn ra thuận lợi nhất, ở mức chi phí thấp nhất. Nếu không có thị trường tổ chức tốt, hai chi phí sau đây sẽ rất lớn nếu chúng ta muốn mua-bán tài sản tài chính: (a) Chi phí để tiến hành giao dịch (bê vác giấy tờ, đếm, kiểm, sục sạo tìm người có nhu cầu, v.v..); (b) Chi phí làm hợp đồng (luật, xác nhận, thời gian viết vẽ...) Hơn thế nữa, việc ra đời một thị trường tổ chức giúp tạo ra thương hiệu, thu hút nhiều tổ chức chuyên nghiệp tham gia như vậy, tất yếu nảy sinh cái sự hay ho sau: (i) Cạnh tranh tăng vọt; (ii) Dịch vụ-hàng hóa phong phú hẳn lên; (iii) Giá cả-chi phí giảm bớt đi.

Một hệ thống lựa chọn tập thể trong đó mỗi cá nhân bắt đầu với một số điểm bằng nhau mà cá nhân được tự do phân phối theo bất cứ cách thức nào mà họ chọn giữa các phương án lựa chọn về những vấn đề khác nhau đã thảo luận.