Thuật Ngữ Kinh Tế

Là một tiêu chuẩn để chúng ta phân biệt HÀNG HOÁ CÔNG CỘNG và hàng hoá phi công cộng. Khi một người sản xuất hay một người bán có thể ngăn cản một số người nào đó không cho họ mua hàng của mình - nói chung là những người không đủ tiền mua hàng - thì hàng hoá đó được cung cấp theo cách của thị trường.

Tỷ giá hối đoái (thường được gọi tắt là tỷ giá) là tỷ lệ trao đổi giữa hai đồng tiền của hai nước. Cũng có thể gọi tỷ giá hối đoái là giá của một đồng tiền này tính bằng một đồng tiền (quốc gia) khác. Tỷ giá hối đoái có thể được quy định bởi thị trường trong chế độ tỷ giá hối đoái thả nổi, và được gọi là tỷ giá thị trường. Tỷ giá hối đoái cũng có thể được quy định bởi các cơ quan hữu trách trong chế độ tỷ giá hối đoái cố định. Ở nhiều nước, cả thị trường lẫn cơ quan hữu trách cùng tham gia quy định tỷ giá hối đoái. Trong hệ thống tỷ giá hối đoái cố định, sau khi được quy định, tỷ giá hối đoái không thay đổi trong một thời gian tương đối dài. Song nếu tỷ giá hối đoái thực tế trở nên quá cao, dẫn đến tình trạng đất nước bị thâm hụt cán cân thanh toán lâu dài, người ta có thể phá giá đồng tiền, nghĩa là cố định mức độ tỷ giá hối đoái ở mức thấp hơn làm cho hàng nhâph khẩu đắt hơn và hàng xuất khẩu rẻ hơn. Tương tự như vậy, nếu đồng tiền trong nước bị định giá quá thấp(tức là tỷ giá hối đoái thực tế quá thấp), dẫn đến tình trạng thặng dư cán cân thanh toán kéo dài, người ta có thể tăng giá đồng tiền trong nước, nghĩa là cố định tỷ giá hối đoái ở mức mới cao hơn, làm cho nhập khẩu rẻ hơn và xuất khẩu đắt hơn. Trong hệ thống tỷ giá hối đoái thả nổi, tỷ giá hối đoái tự do biến động hàng ngày. Nó xuống giá hoặc lên giá cùng với những biến động trong điều kiện thị trường, góp phần làm cho cán cân thanh toán liên tục ở trong trạng thái cân bằng. Ở Việt Nam, ngay cả tỷ giá hối đoái chính thức cũng có vài loại: tỷ giá bình quân liên ngân hàng, tỷ giá tính thuế xuất nhập khẩu, tỷ giá giao dịch của ngân hàng thương mại, và tỷ giá hạch toán. Tỷ giá mua vào và bán ra ngoại tệ niêm yết tại một số ngân hàng để phục vụ khách đổi tiền là tỷ giá giao dịch của ngân hàng thương mại có tính thêm phí dịch vụ. Còn tỷ giá đổi tiền tại các cửa hàng kinh doanh vàng bạc ngoại tệ của tư nhân hay khi đổi tiền trong nhân dân chính là tỷ giá hối đoái song song. Tỷ giá hối đoái đóng vai trò chính trong thương mại quốc tế, nó cho phép chúng ta so sánh giá cả của các hàng hóa và dịch vụ sản xuất trên các nước khác nhau. Giá hàng xuất khẩu của một nước sẽ được tính theo giá của nước nhập khẩu nếu biết tỷ giá hối đoái giữa đồng tiền của hai nước. “Khi đồng tiền của một nước mất giá, người nước ngoài nhận ra rằng, giá hàng xuất khẩu của nước này rẻ đi, và người dân trong nước nhận thấy hàng nhập từ nước ngoài đắt lên. Sự lên giá có hiệu quả ngược lại: người nước ngoài sẽ phải trả nhiều hơn cho sản phẩm của nước này, và người dân trong nước phải trả ít hơn cho hàng hóa của nước ngoài”. Chính vì điều này mà tỷ giá hối đoái được sử dụng để điều tiết chính sách khuyến khích xuất khẩu hay nhập khẩu hàng hóa của một nước.

Giá chuyển đổi một đồng tiền lấy đồng tiền khác. Những tỷ giá hối đoái bị ảnh hưởng bởi một số yếu tố, bao gồm lãi suất nội tệ, tỷ lệ lạm phát và việc các ngân hàng trung ương có ý định ảnh hưởng lên giá thị trường, thông qua can thiệp trong thị trường ngoại hối hay không.

Tỷ Giá Hối Đoái (Exchange Rate) là thuật ngữ tài chính mô tả cơ chế, quy trình hoặc chỉ báo dùng trong thực tiễn thị trường và quản trị doanh nghiệp. Ví dụ cụ thể phụ thuộc ngữ cảnh (đầu tư, kế toán, quản trị rủi ro…). Ứng dụng: chuẩn hóa giao tiếp chuyên môn, hỗ trợ lập báo cáo, thẩm định và ra quyết định. Khi áp dụng cần xem bối cảnh pháp lý, điều kiện thị trường và đặc thù ngành để diễn giải chính xác.

Ex-ante trong tiếng latinh mang nghĩa là trước sự kiện, trước biến cố. Còn trong kinh tế học thuật ngữ này có nghĩa là tiên liệu, tiên nghiệm hoặc tiên đoán. Tiên liệu có liên hệ với các sự kiện tương lai như: lợi nhuận trong tương lai hay triển vọng của một doanh nghiệp. Việc sử dụng phân tích tiên liệu giúp cho người ta ý thức được những biến động về giá cả hay tác động trong tương lai của một chính sách mới được thực hiện. Ví dụ: một công ty đầu tư đánh giá triển vọng của một cổ phiếu, sau đó so sánh các kết quả dự đoán với biến động thực tế của giá cổ phiếu đó.

Thuật ngữ này có nguồn từ tiếng latinh, có nghĩa là "trước khi xảy ra". Exante thường được sử dụng trong lĩnh vực thương mại, khi kết quả của một hành động, hoặc một chuỗi hành động, được dự đoán từ trước. Ngược lại với ex ante là ex post. Ví dụ, trong thế giới tài chính, Ex-ante Return là lợi nhuận kỳ vọng của một doanh mục đầu tư được tính toán theo tỷ lệ các tài sản hợp thành. Để tính toán lợi nhuận này, kết quả giả định cho mỗi lợi nhuận kỳ vọng phải được tính toán càng chính xác càng tốt sao cho lợi nhuận ex ante sát với lợi nhuận thực. Một ví dụ khác trong việc áp dụng thuật ngữ là trong ngành công nghiệp tuyển dụng. Ex-ante thường được sử dụng để dự đoán các yêu cầu về nguồn lực đối với các dự án lớn. Khi thuật ngữ ex-ante được sử dụng người ta hiểu rằng đó phải là những người có năng lực chuyên môn cực lớn. Điều này là cực kì quan trọng đối với các dự án xây dựng và kiến trúc lớn, nơi mà sự chính xác là điều sống còn. Bằng cách sử dụng phương pháp ex-ante, các công việc sẽ được cân nhắc chính xác kĩ càng khi lập kế hoạch, vì vậy đảm bảo rằng các nguồn lực luôn có mặt đúng lúc khi cần. Một sự sơ sẩy nhỏ nhất trong chất lượng chuyên môn và tiêu chuẩn cũng gây ra những hậu quả khôn lường đối với các công việc kinh doanh liên quan.